A A A A A A
ผู้เขียน หัวข้อ: “การเดินจงกรม”  (อ่าน 1015 ครั้ง)

ออฟไลน์ mini

  • เพราะทุกข์ จึงเห็นธรรม
  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • กระทู้: 1284
    • MSN Messenger - nichapat333@yahoo.com
    • ดูรายละเอียด
    • อีเมล์
“การเดินจงกรม”
« เมื่อ: 14 กรกฎาคม 2010, 09:57:23 »


“การเดินจงกรม”


     “จงกรม” ศัพท์เดิมจากภาษาสันสกฤต แต่ศัพท์ภาษาบาลีจริง ๆ มาจากคำว่า “จงฺกม” ไทยเรานิยมพูดติดรากศัพท์ในภาษาสันสกฤตว่า “จงกรม” แต่คำว่า “กรม” ในที่นี้ไม่ได้หมายความว่าการเดินเวียนเป็นวงกลม “จงกรม” ในที่นี้หมายถึงการก้าวไป มาจาก กม ธาตุ มีความหมายว่า ความก้าวไป ก้าวในที่นี้ หมายถึง การไปโดยมีสติกำกับทุกอิริยาบถ
พระเทพเวที (ประยุทธ์ ปยุตฺโต) ได้ให้คำอธิบายไว้ในหนังสือพจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ว่า “ จงกรม คือ เดินไปโดยมีสติกำกับ”

      ในพระบาลี การเดินจงกรมและการมีสติกำหนดรู้ตัวอยู่เสมอเช่นนี้ เป็นวิธีปฏิบัติตามสติปัฏฐานสูตรในอิริยาปถปัพพะ กายานุปัสสนาสติปัฏฐานที่ว่า “เมื่อเดินอยู่ก็รู้ว่าเดินอยู่” (คจฺฉนฺโตวา คจฺฉามีติ ปชานาติ) หรือว่า “เมื่อยืนอยู่ก็รู้ว่ายืนอยู่” (ฐิโต วา ฐิโตมฺหีติ ปชานาติ) และเมื่อกลับพร้อมกับกำหนดรู้ตัวอยู่เสมอ ก็เป็นการปฏิบัติตามในสัมปชัญญปัพพะ กายานุปัสสนาสติปัฏฐานแห่งสติปัฏฐานสูตรที่ว่า “เป็นผู้ทำความรู้ตัวอยู่เสมอในการก้าวกลับหลัง” (ปฏิกฺกนฺเต สมฺปชานการี โหติ)

     จึงกล่าวสรุปได้ว่า “การเดินจงกรม” ก็คือการเดินที่มีสติกำกับอยู่ตลอดเวลานั่นเอง
การเดินจงกรม มีปรากฎรายละเอียดวิธีการปฏิบัติอยู่ในคัมภีร์อรรถกถาวิสุทธิมรรค ซึ่งรจนาโดยพระพุทธโฆสาจารย์ ได้อธิบายการเดินจงกรมเป็น ๖ ระยะ คือ

 อุทธรณะ (ยกส้นหนอ)
 อติหรณะ (ยกหนอ)
 วีติหรณะ (ย่างหนอ)
 โวสสัชชณะ (ลงหนอ)
 สันนิกเขปณะ (ถูกหนอ)
 สันนิรุมภนะ (กดหนอ)

    ซึ่งถือเป็นหลักฐานสำหรับแนวทางการปฏิบัติการเดินจงกรมต่อมาในสมัยปัจจุบัน

    อย่างไรก็ตาม การเดินจงกรมถือเป็นรูปแบบการฝึกสมาธิโดยการที่เอาจิตไปกำหนดกิริยาอาการเดินของเรา ดังนั้นอาจไม่จำเป็นต้องเป็น ๖ ระยะก็ได้ หากเราเข้าใจขอให้มีจิตจดจ่ออยู่ที่การเดิน ไม่ฟุ้งซ่านไปที่อื่น เท่านั้นเอง การฝึกสมาธิตามแนวสติปัฏฐาน ๔ การเดินจงกรมเป็นส่วนประกอบที่สำคัญอย่างหนึ่ง คงมาจากการที่คนเราเองไม่อาจจะอยู่ในอิริยาบถใดอิริยาบถหนึ่งเป็นเวลานาน ๆ ได้ จำเป็นจะต้องมีการเปลี่ยนอิริยาบถอยู่บ่อย ๆ จากนั่งเป็นยืน เป็นเดิน เป็นนอน เป็นต้น ดังนั้นการที่ได้เปลี่ยนอิริยาบถจากการนั่งสมาธิ เป็นเดินจงกรมในช่วงระยะเวลาที่ใกล้เคียงกัน จึงเป็นการช่วยให้ผ่อนคลายอิริยาบถด้วย



โดย อ. สยาม ราชวัตร เรียบเรียง

จากhttp://www.philcmu.com/space/ptopicfiles/115/walking%20up%20and%20down.pdf


สาธุ  สาธุ  สาธุ
อันความกรุณาปรานีจะมีใครบังคับก็หาไม่ หลั่งมาเองเหมือนฝนอันชื่นใจจากฟากฟ้าสุลาลัยสู่แดนดิน